वेणी धरणातून पाणी सोडले; पण गेटअभावी बंधारा कोरडा

 प्रशासनाच्या निष्काळजीपणाने जनावरांच्या पाण्यावर घाला महागांव पुलाजवळील बंधाऱ्याची दयनीय अवस्था; लाखो लिटर पाणी वाहून गेले, पशुपालक संतप्त

दवंडी वार्तापत्र महागांव प्रतिनिधी : विवेक नरवाडे

महागांव तालुक्यात उन्हाळ्याच्या झळांनी आधीच जनजीवन होरपळून निघाले असताना, प्रशासनाच्या हलगर्जीपणामुळे आता पाण्याचा प्रश्न आणखी गंभीर बनला आहे. वेणी धरणातून ५ मे २०२६ रोजी मोठ्या प्रमाणात पाणी नदीपात्रात सोडण्यात आले; मात्र महागांव पुलाजवळील अस्तित्वात असलेल्या बंधाऱ्यावर लोखंडी गेट न बसवल्याने संपूर्ण पाणी वाहून गेले. परिणामी, जनावरांसाठी आवश्यक असलेला पाणीसाठा निर्माणच होऊ शकला नाही आणि आज बंधाऱ्याची अवस्था अक्षरशः कोरडी ठणठण अशी झाली आहे.

एका बाजूला तहानलेल्या जनावरांचे व्याकुळ चेहरे, कोरडी पडलेली नदीची वाळू आणि दुसऱ्या बाजूला प्रशासनाची उदासीनता — या चित्राने महागांव परिसरात संतापाची लाट उसळली आहे. पाणी सोडण्याचा निर्णय घेताना जर बंधाऱ्यावर गेटच बसवले नसतील, तर हे नियोजन नेमके कुणासाठी होते? असा संतप्त सवाल आता नागरिक विचारू लागले आहेत.

महागांव पुलाजवळील हा बंधारा परिसरातील अनेक गावांसाठी जीवनवाहिनी मानला जातो. उन्हाळ्याच्या दिवसांत नदीपात्र कोरडे पडत असताना या बंधाऱ्यात साठवलेले पाणीच गुराढोरांचे प्राण वाचवते. शेकडो शेतकरी आणि पशुपालक याच पाण्यावर अवलंबून असतात. मात्र यंदा प्रशासनाच्या निष्काळजी कारभारामुळे परिस्थिती गंभीर बनली आहे.

स्थानिकांच्या म्हणण्यानुसार, बंधारा अस्तित्वात असूनही त्यावर लोखंडी गेट बसविण्याची मागणी अनेक महिन्यांपासून केली जात होती. संबंधित विभागाला वारंवार निवेदने देण्यात आली. लोकप्रतिनिधींनीही हा प्रश्न उपस्थित केला. मात्र अधिकाऱ्यांच्या फाईलीतून हा विषय बाहेरच पडला नाही. परिणामी, वेणी धरणातून सोडलेले लाखो लिटर पाणी काही तासांत वाहून गेले आणि बंधारा रिकामा राहिला.

सध्या परिस्थिती इतकी बिकट झाली आहे की, जनावरांना पिण्यासाठी पाणी मिळणे कठीण झाले आहे. अनेक शेतकरी सकाळपासून जनावरे घेऊन पाण्याच्या शोधात भटकताना दिसत आहेत. काही ठिकाणी उरलेसुरले डबकेही चिखलयुक्त झाले असून त्यातूनच जनावरे पाणी पित आहेत. त्यामुळे पशुधनाच्या आरोग्यावर गंभीर परिणाम होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

पाणी सोडले, पण साठवलेच नाही; मग फायदा कोणाला झाला? हा प्रश्न आता ग्रामस्थांच्या चर्चेचा विषय ठरला आहे. प्रशासनाकडून पाणीटंचाई निवारणासाठी मोठमोठ्या घोषणा केल्या जातात; मात्र प्रत्यक्षात मूलभूत नियोजनाचा अभाव असल्याने संपूर्ण व्यवस्था कोलमडत असल्याचे चित्र आहे.

या प्रकरणात आमदारांनी लोअर पुस विभागाच्या अधिकाऱ्यांशी दूरध्वनीवर संपर्क साधून तातडीने गेट बसविण्याच्या सूचना केल्याची माहिती समोर येत आहे. तसेच सामाजिक कार्यकर्ते दीपक आडे यांनी सातत्याने पाठपुरावा करून अधिकाऱ्यांचे लक्ष वेधण्याचा प्रयत्न केला. अनेकदा प्रत्यक्ष भेटी घेतल्या, निवेदने दिली; मात्र त्यानंतरही कोणतीही ठोस कार्यवाही झालेली नाही. त्यामुळे सूचना फक्त कागदावरच राहिल्या का? असा सवाल नागरिकांकडून उपस्थित होत आहे.

महागांव परिसरातील शेतकरी सांगतात की, बंधाऱ्यात पाणी साठले असते तर किमान जनावरांची तहान भागली असती. काही प्रमाणात विहिरींची पातळीही वाढली असती. मात्र निष्काळजीपणामुळे सगळे पाणी वाहून गेले आणि आता पुन्हा नदीपात्र कोरडे पडले आहे. आधीच अवकाळी पाऊस, पिकांचे नुकसान आणि आर्थिक संकटाने शेतकरी त्रस्त असताना आता पाण्याच्या प्रश्नाने त्यांची चिंता अधिक वाढली आहे.

विशेष म्हणजे, प्रशासनाच्या अशा हलगर्जी कारभाराचा फटका नेहमी ग्रामीण भागालाच बसतो. शहरात पाणीपुरवठ्यासाठी वेगवेगळ्या योजना राबवल्या जातात; मात्र ग्रामीण भागातील पशुधन आणि शेतकऱ्यांच्या गरजांकडे दुर्लक्ष केले जाते, अशी भावना नागरिकांमध्ये आहे. कागदावर योजना आणि प्रत्यक्षात कोरडे बंधारे, अशी उपरोधिक टीका आता गावागावातून ऐकू येत आहे.

सध्या महागांव तालुक्यात तापमान ४२ अंशांच्या पुढे गेले आहे. प्रखर उन्हामुळे नदी-नाले कोरडे पडले असून विहिरींची पातळीही झपाट्याने घटत आहे. अशा वेळी बंधाऱ्यातील पाणी हेच मोठे आधारस्थान ठरू शकले असते. मात्र वेळेवर गेट न बसवल्याने प्रशासनाने स्वतःच हा आधार हिरावून घेतल्याची भावना व्यक्त होत आहे.

ग्रामस्थांनी प्रशासनाला थेट इशारा दिला आहे की, तातडीने बंधाऱ्यावर लोखंडी गेट बसवून पाणीसाठा निर्माण करावा. अन्यथा तीव्र आंदोलन छेडले जाईल. जनावरांना पाणी नाही आणि अधिकारी मात्र कागदावर बैठक घेत आहेत, अशा शब्दांत संतप्त प्रतिक्रिया उमटत आहेत.

दरम्यान, या प्रकरणामुळे संबंधित विभागाच्या कार्यपद्धतीवर गंभीर प्रश्नचिन्ह निर्माण झाले आहे. पाणी सोडण्यापूर्वी आवश्यक यंत्रणा तपासणे ही प्रशासनाची जबाबदारी असताना, गेटच नसलेल्या बंधाऱ्याकडे दुर्लक्ष कसे झाले? याबाबत सखोल चौकशीची मागणीही आता जोर धरत आहे.

महागांव परिसरातील नागरिकांना आता एका उत्तराची प्रतीक्षा आहे — बंधाऱ्याला गेट नेमके कधी बसणार? कारण उन्हाच्या कडक झळांमध्ये तहानलेल्या पशुधनासाठी प्रत्येक दिवस महत्त्वाचा ठरत आहे. प्रशासनाने अजूनही डोळेझाक केली, तर परिस्थिती आणखी गंभीर होण्याची भीती व्यक्त केली जात आहे.

आज महागांव पुलाजवळचा बंधारा फक्त कोरडा नाही, तर तो प्रशासनाच्या निष्काळजीपणाचे जिवंत प्रतीक बनला आहे. वाहून गेलेल्या पाण्यासोबतच ग्रामस्थांचा संयमही आता वाहून जात असल्याचे चित्र दिसत आहे.